مراقبت از بیمار پوشکی در منزل از مهمترین چالشهایی است که خانوادهها بعد از بیماری، جراحی، سکته مغزی یا سالمندی با آن روبهرو میشوند. اگر نگهداری از سالمند شبانه روزی در منزل بهدرستی انجام نشود، احتمال بروز زخم بستر، عفونت پوستی، عفونت ادراری و حتی افت روحیه بیمار افزایش پیدا میکند. در این شرایط، طرز پوشك كردن سالمندان یا جستجوی فيلم طرز استفاده از ایزی لایف چسبی به دغدغه روزانه خانوادهها تبدیل میشود.
مراقبت از بیمار یا سالمند پوشکی فقط به تعویض پوشک محدود نیست و شامل رسیدگی به وضعیت جسمی، روحی، تغذیه، بهداشت و جلوگیری از عوارضی مثل زخم بستر و عفونت میشود. به همین دلیل آشنایی با اصول صحیح نگهداری از سالمند شبانه روزی در منزل علاوه بر بهتر شدن کیفیت زندگی بیمار، فشار مراقبت را برای خانواده کاهش میدهد.
بیمار پوشکی به چه افرادی گفته میشود؟
بیمار پوشکی به فردی گفته میشود که به دلیل بیماری، ناتوانی جسمی، کهولت سن یا محدودیت حرکتی، توانایی کنترل ادرار یا مدفوع را ندارد یا نمیتواند بهتنهایی از سرویس بهداشتی استفاده کند. بیمار پوشکی معمولا برای جابهجایی، تغذیه، نظافت، پیشگیری از عوارض جسمی و حتی حمایت روحی به مراقبت اصولی نیاز دارد. به همین دلیل بسیاری از خانوادهها ترجیح میدهند از خدمات پرستاری خصوصی در منزل شیراز برای مراقبت حرفهای و ایمن استفاده کنند.
- سالمندان کمتوان
- بیماران سکته مغزی
- بیماران آلزایمری
- افراد قطع نخاعی
- بیماران بعد از جراحی
- بیماران مبتلا به پارکینسون
- بیماران دارای زخم بستر یا ضعف شدید جسمانی
مهمترین مشکلات بیماران پوشکی در منزل
بیماران پوشکی معمولا ساعتهای طولانی روی تخت یا ویلچر هستند و همین مسئله احتمال بروز عوارض مختلف را بیشتر میکند. شایعترین مشکلات این بیماران عبارتند از:
- ایجاد زخم بستر
- عفونت ادراری
- حساسیت و سوختگی پوستی
- ضعف عضلانی
- افسردگی و انزوا
- بیاشتهایی
- کمآبی بدن
- مشکلات خواب
با عدم رعایت مراقبت و نگهداری از سالمند شبانه روزی در منزل حتی مشکلات ساده پوستی هم میتواند به عفونتهای جدی تبدیل شود.
طرز پوشك كردن سالمندان و بیماران
تعویض اصولی پوشک علاوه بر حفظ بهداشت،نقش مهمی در جلوگیری از زخم و عفونت دارد. با آموزش طرز پوشك كردن سالمندان و همچنین مشاهده فيلم طرز استفاده از ایزی لایف چسبی، میتوان از بروز حساسیت پوستی، نشت آلودگی و زخم بستر جلوگیری کرد. مراحل صحیح تعویض پوشک بیمار شامل موارد زیر است:
شستن دستها و آماده کردن وسایل
پیش از شروع، دستها را ۲۰ ثانیه با آب و صابون شسته و سپس دستکش یکبارمصرف بپوشید. پوشک تمیز، دستمال مرطوب یا آب ولرم، کرم محافظ پوست و کیسه زباله را کنار خود قرار دهید تا فرایند بدون توقف انجام شود.
قرار دادن بیمار در وضعیت مناسب
بیمار را بهآرامی به پهلو بچرخانید و پاهایش را کمی جمع کرده تا دسترسی به ناحیه پوشک راحت باشد. برای حفظ ایمنی، زیر لگن یک زیرانداز یا حوله تمیز قرار داده تا از انتقال آلودگی جلوگیری شود.
باز کردن پوشک قبلی و پاکسازی کامل پوست
پوشک استفادهشده را بهآرامی باز کرده و ناحیه مورد نظر را از جلو به عقب تمیز کنید تا آلودگی به ناحیه تناسلی منتقل نشود.
تمیز کردن پوست با آب ولرم و شوینده ملایم
پوست بیمار را بهآرامی با آب ولرم و شوینده بدون الکل یا مواد عطری تمیز کرده تا دچار التهاب و خشکی نشود. پاک کردن خشن پوست میتواند باعث سوزش و زخم بیمار گردد.
استفاده از کرم محافظ و بررسی زخمها
اگر پوست بیمار یا سالمند حساس یا دچار قرمزی است، یک لایه نازک از کرم محافظ (مثل زینک اکساید) بزنید. این کار از تماس مستقیم رطوبت با پوست جلوگیری کرده و خطر زخم، عفونت و التهاب را کاهش میدهد.
خشک کردن کامل پوست
بعد از شستوشو، پوست سالمند پوشکی باید کاملا خشک شود زیرا رطوبت مداوم یکی از مهمترین دلایل سوختگی و زخم پوستی است. برای خشک کردن، حتما از حوله نرم را بدون کشیدن روی پوست استفاده کنید.
قرار دادن پوشک جدید زیر بدن بیمار
بیمار را کمی به پهلو بچرخانید پوشک را بین پاهایش قرار داده تا قسمت پشتی پوشک را تا بالای کمر قرار بگیرد. سپس او را آرام به پشت برگردانید. دقت کنید که پوشک در مرکز بدن باشد تا نشت ادرار یا کجشدن پوشک اتفاق نیفتد.
بستن چسبها و تنظیم فشار مناسب
در این مرحله، بخش جلویی پوشک را بالا آورده و چسبها را از دو طرف ببندید. طرز پوشك كردن سالمندان باید نه خیلی تنگ و یا بیشازحد شل باشد. فشار زیاد باعث ایجاد زخم و اختلال گردش خون میشود و شل بودن پوشک نیز احتمال نشت و آلودگی را افزایش میدهد.
بررسی نهایی و جمعآوری وسایل
پوشک را از نظر نشت، چینخوردگی و تماس با پوست بررسی کرده و در صورت نیاز دوباره تنظیم کنید. پوشک استفادهشده و دستکش را در کیسه زباله بیندازید و در پایان، دستهای خود را دوباره بشویید.
هر چند ساعت باید پوشک بیمار تعویض شود؟
زمان تعویض پوشک به وضعیت بیمار، میزان تحرک و نوع پوشک بستگی دارد، اما معمولا بهتر است پوشک سالمند بین ۵ تا ۸ بار در روز تعویض شود. همچنین بررسی وضعیت پوشک باید هر دو ساعت یکبار یا در صورت نیاز زودتر انجام شود تا از سوختگی پوست، عفونت و زخم بستر جلوگیری گردد. برای اطلاع دقیق از تعداد دفعات تعویض و دریافت راهنمایی تخصصی، میتوانید از خدمات مشاوره پزشکی تلفنی مرکز شیراز درمان استفاده کنید.
جلوگیری از زخم بستر در بیماران پوشکی
زخم بستر یکی از خطرناکترین عوارض بیماران کمتحرک و سالمندان پوشکی است. این زخمها معمولا در ناحیه کمر، باسن، پاشنه و لگن ایجاد میشوند. راههای پیشگیری از زخم بستر عبارتند از:
- تغییر وضعیت بیمار هر ۲ ساعت
- اجاره تشک مواج سلولی یا تخممرغی
- خشک نگه داشتن پوست
- تغذیه مناسب و مصرف پروتئین
- استفاده از بالش در نقاط تحت فشار
- بررسی روزانه پوست بیمار
اگر قرمزی پوست بیشتر از چند ساعت باقی بماند، باید از طریق خدمات ویزیت پزشک در منزل شیراز سریع پیگیری شود.
نحوه مراقبت از سالمند پوشکی
سالمندان پوشکی علاوه بر مشکلات جسمی، معمولا از نظر روحی نیز حساستر هستند. برخورد نامناسب یا تحقیرآمیز میتواند باعث افسردگی و کاهش اعتمادبهنفس آنها شود. اغلب اوقات، سالمندان به دلیل خجالت، مشکل خود را بیان نمیکنند در نتیجه نیاز به توجه بیشتری دارند. در مراقبت از سالمند باید به این موارد توجه کرد:
- حفظ احترام و حریم شخصی
- صحبت آرام و محترمانه
- – جلوگیری از حس تنهایی و انزوای سالمند
- داشتن تغذیه مناسب
- تحرک روزانه در حد توان
- کنترل مصرف داروها
وسایل ضروری برای مراقبت از بیمار پوشکی
برای مراقبت صحیح از بیمار یا سالمند پوشکی، داشتن وسایل مناسب نقش مهمی در پیشگیری از عفونت، زخم پوستی و نشت آلودگی دارد. فهرست زیر شامل مهمترین ابزارهای تعویض پوشک است.
- پوشک بزرگسال: متناسب با سایز و میزان تحرک بیمار جهت جلوگیری نشت، بوی نامطبوع و زخم پوستی
- دستکش یکبارمصرف:جلوگیری از تماس مستقیم با آلودگی و کاهش خطر انتقال عفونت ضروری
- زیرانداز یا پد بهداشتی: در حین تعویض زیر بیمار قرار میگیرد تا محیط آلوده نشود و کار تمیزتر انجام شود.
- آب ولرم و شوینده ملایم: شستوشوی پوست بدون ایجاد خشکی و سوزش
- دستمال نرم یا حوله تمیز:کاهش رطوبت و خشککردن کامل پوست پس از شستوشوی بیمار
- کرم محافظ پوست: جلوگیری از مانع التهاب، قرمزی و زخم
- کیسه زباله دربدار: جمعآوری پوشک آلوده و دستکشها و جلوگیری از انتشار بو و آلودگی محیط
- اجاره تشک مواج تخممرغی؛ برای بیماران کمتحرک جهت جلوگیری از زخم بستر
- لباس راحت و قابل شستوشو: آسانتر کردن تعویض پوشک و تمیزی آلودگی
تغذیه مناسب بیمار پوشکی
تغذیه مناسب به جلوگیری از یبوست، ضعف عضلانی و زخم بستر کمک زیادی میکند. همچنین کمآبی بدن در بیماران پوشکی بسیار شایع است و میتواند خطر عفونت ادراری را افزایش دهد. مواد غذایی مفید برای بیمار و سالمند پوشکی:
- مصرف پروتئین کافی
- میوه و سبزیجات
- مایعات کافی
- لبنیات
- غذاهای دارای فیبر
مواد غذایی ممنوع برای سالمندان و بیماران پوشکی
برخی مواد غذایی میتوانند باعث افزایش دفعات اجابت مزاج، تشدید یبوست یا اسهال و همچنین ایجاد بوی تند در ادرار و مدفوع شوند. این مسئله برای سالمندان و بیماران پوشکی مشکلات بیشتری ایجاد میکند. محدود کردن این خوراکیها، به حفظ سلامت روده، کاهش نشت پوشک و جلوگیری از التهاب و سوختگی پوستی کمک زیادی میکند.
| مواد غذایی ممنوع | دلیل منع مصرف |
|---|---|
| غذاهای چرب و سرخشده | اختلال هضم، اسهال و افزایش بوی نامطبوع مدفوع |
| غذاهای تند و ادویهدار | تحریککننده روده و افزایشدهنده دفعات اجابت مزاج |
| حبوبات نفاخ (لوبیا، نخود، عدس، لپه) | نفخ شدید، دلدرد و افزایش حجم گاز روده |
| کلمها (کلم سفید، گلکلم، بروکلی) | نفاخ قوی و باعث ایجاد درد شکم و بیقراری بیمار |
| نوشابه و نوشیدنیهای گازدار | ایجاد نفخ، ورم شکم و افزایش بیاختیاری گاز |
| قهوه، نسکافه، چای پررنگ | ادرارآور هستند و باعث خیسشدن بیشتر پوشک و کمآبی بدن میشوند. |
| شیر پرچرب در افراد حساس به لاکتوز | ایجاد اسهال، دلپیچه و بیقراری در بیماران حساس. |
| غذاهای فراوریشده و کنسروی | سدیم بسیار بالا دارند و باعث ورم، احتباس آب و اختلال هضم میشوند. |
| شیرینیها و کیکهای صنعتی | کند کردن هضم و افزایش احتمال یبوست |
| آبمیوههای صنعتی | داشتن قند بالا دارند و تشدید اسهال |
لیست کامل وظایف پرستار سالمند پوشکی
پرستار سالمند پوشکی مسئول سلامت، بهداشت و آسایش بیمار است و باید بتواند مراقبتهای روزانه را با دقت، ظرافت و اصول بهداشتی انجام دهد. تمرکز اصلی پرستار، جلوگیری از عفونت، سوختگی پوستی، زخم بستر و حفظ کرامت و آرامش روحی سالمند است.
- تعویض منظم پوشک با رعایت اصول بهداشتی
- بررسی روزانه پوست برای تشخیص سوختگی یا زخم بستر
- کمک به جابهجایی، تغییر پوزیشن و تحرک سالمند برای جلوگیری از زخم بستر و بهبود گردش خون بدن.
- نظارت بر مصرف مایعات و غذاهای مناسب
- مدیریت داروهای سالمند طبق نسخه پزشک
- حفظ نظافت محیط، تخت و ملحفهها
- حفظ آرامش، احترام و کرامت سالمند
- *گزارش وضعیت سالمند به خانواده یا مرکز مراقبتی
- اطلاع از تغییرات پوستی، علائم هشدار یا نیازهای درمانی جدید.
در پایان
مراقبت از بیمار پوشکی در منزل نیازمند صبر، آگاهی و رسیدگی مداوم است. رعایت بهداشت، تعویض منظم پوشک، جلوگیری از زخم بستر و توجه به وضعیت روحی بیمار اهمیت زیادی دارد.
نگهداری از سالمند شبانه روزی در منزل مانند رسیدگی به سالمند پوشکی نیازمند تخصص، دقت و تجربه است. بسیاری از خانوادهها با موضوعاتی مانند حقوق نگهداری سالمند در منزل و استفاده از پرستار نگهداری از بیمار در منزل درگیر هستند. با اطلاع از طرز پوشك كردن سالمندان و یا مشاهده فيلم طرز استفاده از ایزی لایف چسبی میتوانید در شرایط اضطراری به سالمند و بیمار پوشکی کمک نمایید.
در بسیاری از موارد استفاده از خدمات پرستاری در منزل میتواند کیفیت زندگی بیمار را بهتر کرده و فشار مراقبت را از دوش خانواده کاهش دهد.. مرکز شیراز درمان با ارائه خدمات تخصصی پرستاری در منزل، شبانهروزی و پوشکی، میتواند بهترین همراه برای خانوادهتان باشد.
سوالات متداول
آیا بیمار پوشکی حتما باید پرستار داشته باشد؟
خیر، اما بیماران کمتحرک یا دارای شرایط پیچیده معمولا به مراقبت حرفهای نیاز دارند.
بهترین راه جلوگیری از زخم بستر چیست؟
تغییر وضعیت مداوم بیمار، استفاده از تشک مواج و خشک نگه داشتن پوست مهمترین اقدامات برای جلوگیری از زخم بستر هستند.
هر چند ساعت باید پوشک بیمار عوض شود؟
معمولاً هر ۳ تا ۴ ساعت، اما بسته به شرایط بیمار ممکن است متفاوت باشد.
